Y Ffordd i Anghydffurfiaeth

Road to Non-Conformity Walk 06.jpg

Mae yna nifer anhygoel o adeiladau capeli ac eglwysi anghydffurfiol ym Mhenmaenmawr - a wnaed yn fwy anghyffredin gan y ffaith eu bod wedi cael eu hadeiladu yn bennaf gydag arian a godwyd gan deuluoedd oedd yn gweithio. Yn y filltir a hanner rhwng yr hen Westy Mountain View ym Mhantyrafon a Rhes Crimea ym Mhenmaenan mae Eglwys y Berth (Jeriwsalem), English Congs, Tabernacl, Eglwys St Paul, Moriah (Capel Split), Seion, Ebeneser, Maenan, Salem a'r rhagflaenydd i Ebeneser ar Chapel Street. A hefyd ychydig o gydymffurfiad Anglicanaidd gyda eglwys Dewi Sant.

Road to Non-Conformity Walk 04.jpg

Dyma luniau o'r daith gerdded Y Ffordd i Anghydffurfiaeth ddydd Sadwrn diwethaf. Diolch i Dennis am arwain y ffordd, i Calum am ganiatáu mynediad i Eglwys y Berth a'r Tabernacl, i Sionyn am y lluniau ac i'n holl wirfoddolwyr am helpu i redeg y diwrnod.

Road to Non-Conformity Walk 05.jpg

Bydd manylion ein taith gerdded nesaf ar Facebook a'n gwefan yn fuan.

One Sprinkling Day - Llfyr Newydd gan Peter Jordan

Pen quarry jetty 1941.png

Penmaenmawr a Chonwy yw'r llefydd go iawn sydd wedi'u ffuglennu yn y nofel anghonfensiynol hon.  Yn ystod taith gerdded sydd ar yr un pryd yn daith gerdded mewn tirlun, yn y gorffennol, ac yn y ddrysfa o feddwl am rai gwendidau traddodiadol, mae myfyrdodau'r protagonydd a hunan-bortreadau sgwrsio ei ffrindiau yn rhyngddynt â darnau am y rhanbarth hanes, hanes naturiol a nodweddion naturiol.

Gellir prynu One Sprinkling Day gan Peter Jordan yma ar Amazon (dolen allanol):
https://www.amazon.co.uk/One-Sprinkling-Day-Peter-Jordan/dp/1999585402/

One Sprinkling Day front cover.png

Isod ceir darn o bennod 8 y llyfr:

Without Paul’s ceasing to listen to him as, on his front doorstep, at the end of the first stone terrace under the mountain, that other August afternoon, Mr Roberts had explained how the granite was brought down from the rock-face to the sea (in wagon-loads from quarry-floor to crushing-mill, by chute and conveyor to the great storage-hoppers, by wagon again and steep inclines to the loading-quay, from which the small service-hopper supplied road, railway and pier), it was the stone-age quarry that Paul had seemed to see above them then, with its chipping-floors where Mr Roberts’s forebears (men from the high hut-circles whose cooking-mounds—crescents of fire-cracked stones—were still visible a stone’s throw from the modern workings) had fashioned picks and axes, querns and spindles, from rough blocks among the scree.

Yr Efeilliaid Coleby

Coleby Twins Photo Cropped.jpg

Ym mis Ionawr 1943, aeth efeilliaid tair mlwydd oed, Jacqueline a Neil Coleby, ar goll wrth chwarae yn gardd eu bwthyn yn Capelulo.

Yn anffodus, er gwaethaf un o'r chwiliadau mwyaf yn hanes Prydain, canfuwyd y plant wedi marw o'r oerni pum diwrnod yn ddiweddarach ar lwybr mynydd o dan Tal y Fan. Roeddent wedi crwydro o'r ardd a cerdded 3 milltir o'i cartref.

Nos Wener diwethaf yng Nghanolfan Gymunedol Penmaenmawr rhoddodd Anne Forrest a David Jones, hyfforddwr cŵn chwilio a achub lleol, sgwrs am y stori hynod o drist yma gan gynnwys sut y cafodd ei adrodd yn lleol ac yn genedlaethol a sut mae technegau chwilio ac achub mynydd wedi gwella'n sylweddol ers hynny.

Ymhlith y gynulleidfa fawr am y sgwrs symudol iawn oedd perthnasau efeilliaid Coleby gan gynnwys eu brawd iau Peter. Diolch yn fawr i deulu Coleby am ganiatáu i'r stori gael ei hysbysu ac i Anne Forrest, David Jones a Dennis Roberts am roi'r noson gyda'i gilydd.

Gallwch ddarllen mwy am y stori yma ar wefan y BBC (dolen allanol);https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-north-west-wales-44253555

 

Cofeb Bachelor's Baby

Bachelor's Babe Memorial.JPG

Mae Amgueddfa Y Ffrynt Cartref, Llandudno ochr yn ochr ag Amgueddfa Penmaenmawr wedi codi arian i naill ai adnewyddu neu ailosod y gofeb ar safle damwain aer Bachelor's Baby yn 1944 ar fryn Moelfre uwchben Penmaenmawr.

Lladdwyd pump o awyrenwyr Americanaidd a'u masgot, ci o'r enw Booster, pan gafodd eu bomer B-24 Liberator ddamwain ar 7fed Ionawr 1944. Codwyd cofeb llechen ym 1980 ond mae wedi cael ei wisgo ac yn anodd ei ddarllen ac felly mae wedi'i ddileu o'r mynydd i'w harchwilio gan saer maen lleol. Mae apêl ar-lein wedi codi dros £600 a gobeithir y bydd y gofeb wedi'i ail-sefydlu mewn pryd ar gyfer pen-blwydd 75ed y ddamwain yn Ionawr 2019.

Chwarel Penmaenmawr 1965

 

Ymwelwyd â ni yn yr amgueddfa ychydig o wythnosau yn ôl gan ddau ddyn o Fanceinion, Cliff a David, a ddaeth i Benmaenmawr ym 1965. Tra yma cymerodd David llawer o luniau o darn Braich Lwyd o'r chwarel ac mae wedi gadael i ni eu copio a'u dangos. Diolch yn fawr i David!! 

Pob llun gan David Holt.

Eglwysi, Capeli a Hyrwyddwyr Penmaenmawr

Churches, Chapels and Champions 01.JPG

Cynhaliwyd taith 'Eglwysi, Capeli a Hyrwyddwyr' Amgueddfa Penmaenmawr mewn haul gogoneddus ddoe. Buom yn ymweld ag Eglwys Sant Seiriol, cyn gapel Methodistiaid Pen y Cae (sef Eglwys Gatholig wag), Noddfa (a elwid gynt yn Tan y Foel), Trwyn y Wylfa (yn edrych fel capel ond nid yw), Capel Horeb ac Eglwys Sant Gwynin. Fe wnaethon ni ddysgu hefyd am Murray Gladstone (a'i farwolaeth dirgel o bosibl ar draeth Pen), Owen Owen, William Jones o Trwyn y Wylfa, Andrew George Kurtz (a roddodd y tir y mae'r Dingle yn sefyll i bobl Pen) a llawer mwy heblaw .

Churches, Chapels, Champions 06.jpg

Diolch yn fawr i Dennis a Dave am drefnu a llywio'r daith, i Ruth am agor St Gwynin i ni, i Sionyn am y lluniau, i'n gwirfoddolwyr am helpu a gwneud te wedyn ac i bawb a ddaeth draw!

Churches, Chapels, Champions 07.jpg

Y Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig yn yr Aifft a Phalestina yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf

The Heat of the Battle Poster.jpg

Mae Amgueddfa Penmaenmawr yn cynnal arddangosfa o'r enw The Heat of the Battle ynghylch Ffiwsilwyr Brenhinol Cymru yn yr Aifft a Phalesteina yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf. Crëwyd yr arddangosfa gan Amgueddfa Wrecsam ac mae wedi bod ar daith genedlaethol.

Roedd y rhyfel yn yr Aifft a Phalasteina yn cael ei weld fel eilbeth i lawer yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf. Nid yw’r ffrynt yn cael ei gynnwys yn y cof poblogaidd oni bai yng nghefndir ffilm enwog David Lean, sef Lawrence of Arabia. Fodd bynnag, dyma’r ail weithrediadau pwysicaf i Brydain ar ôl Ffrynt y Gorllewin.

Bu i bum bataliwn o’r Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig ymladd ar draws y diffeithdir Sinai Peninsula a’r Negev, a brwydro drwy’r bryniau a dyffrynnoedd anwastad ym Mhalesteina:
1/5 (Sir y Fflint), 1/6 (Sir Gaernarfon ac Ynys Môn), 1/7 (Sir Feirionnydd a Sir Drefaldwyn), 24 (Iwmyn Sir Ddinbych) a 25 (Iwmyn Sir Drefaldwyn ac Iwmyn Ceffyl Cymraeg). Mae dau o’r naw anrhydedd brwydr yn ymddangos yn lliwiau'r gatrawd.

The Heat of Battle Leaflet 2.jpg

CYDNABYDDIAETHAU
Arianwyd yr arddangosfa deithiol a'r llyfryn hwn gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri, Llywodraeth Cymru a Chyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam. Dymuna Amgueddfa Wrecsam gydnabod cefnogaeth Ymddiriedolwyr Ymddiriedolaeth Amgueddfa'r Ffiwsilwyr Brenhinol Cymreig.

 

Ymweliadau Ysgol Pencae i'r Amgueddfa

Pencae School Visits Mar 2018.JPG

Mwynhaodd plant Blynyddoedd 3 a 4 o Ysgol Gynradd Pencae profiad Fictorianaidd yn eu hamgueddfa leol eu hunain yr wythnos diwethaf.

Dysgodd y plant am fywyd ac ysgol yn oes Fictorianaidd, wedi'u gwisgo fel Fictorianaid a chwarae gemau a hefyd gwelwyd lluniau o Benmaenmawr o'r amser.

Rydym yn gobeithio y bod y plant wedi mwynhau eu hymweliad â'r amgueddfa a byddant yn cael eu hysbrydoli i ddysgu mwy am hanes Penmaenmawr a dod yn ôl i ymweld eto gyda'u teuluoedd.

Diolch yn fawr i Pippa, Anna, Pam, John a Dennis am eu holl waith caled yn sefydlu'r ymweliadau ac i'r athrawon a phlant o Bencae.

 

 

Deg Ffordd Ar Draws Penmaenmawr

Ten Roads Across Penmaenmawr 2.jpg

Roedd taith 'Deg Ffordd Ar Draws Penmaenmawr' ddoe yn dangos pa mor anodd oedd croesi Mynydd Penmaenmawr, a'r nifer o ymdrechion gwahanol i'w groesi. Diolch i Dennis am arwain y daith, i'n holl wirfoddolwyr am ei redeg, ac i bawb a ddaeth ar y daith er gwaethaf amodau'r Arctig!!

Dyma luniau o'r dydd a rhai hen luniau yn dangos rhai o'r ffyrdd ar draws Penmaenmawr. Diolch i Sionyn a Merv am y lluniau.

Ten Roads Across Penmaenmawr 6.jpg
Ten Roads Across Penmaenmawr 7.jpg
Ten Roads Across Penmaenmawr Old 1.jpg
Ten Roads Across Penmaenmawr Old 4.jpg

Cyllid Cronfa Loteri Treftadaeth

HLF Bilingual Compact Colour.jpg

Bu 2017 yn flwyddyn o newid cyffrous yn Amgueddfa Penmaenmawr, ac nid yn unig rydym wedi symud i’r hen swyddfa bost yng nghanol y dref, ond rydym hefyd wedi derbyn swm bach o gyllid oddi wrth y Loteri Treftadaeth fel y cam cyntaf i ddatblygu ein cynlluniau ar gyfer dyfodol yr Amgueddfa. Rydym wedi bod yn brysur iawn yn paratoi’r wybodaeth ar gyfer yr ail gam o’n cais i’r Loteri. Os byddwn yn llwyddiannus, bydd hyn yn golygu y gallwn:

• Ailwampio’r amgueddfa gydag arddangosfeydd proffesiynol i ddangos ein casgliad am hanes Penmaenmawr
• Agor yn fwy aml ac am fwy o oriau
• Cynnig sesiynau blasu Cymraeg i ymwelwyr i Benmaenmawr a gwybodaeth am fannau i fynd a’r pethau sydd i’w gweld o gwmpas Penmaenmawr
• Cyhoeddi rhaglen o ddarlithoedd hanesyddol a digwyddiadau i lansio llyfrau
• Ymestyn ein rhaglen o deithiau cerdded hanesyddol i drigolion ac i ymwelwyr

Diolch i bawb a fu’n ein cynorthwyo trwy wirfoddoli, llenwi holiaduron a bod yn rhan o’r ymgynghoriad, rhannu eich hanesion, ac ymweld â ni yn yr Amgueddfa..

Mae’n bysedd wedi croesi ar gyfer ein cais i’r Loteri Treftadaeth yn 2018 a byddwn yn gadael i chi wybod am y canlyniad.

info@penmaenmawrmuseum.co.uk

Pabi Coch ar Ddrysau 2017

David Willliams Poppy 1.JPG

Edrychwch am y pabi coch ar y drysau (neu ar arwyddion stryd neu giatiau neu ffenestri) ym Mhenmaenmawr a Dwygyfylchi i chi cael gweld cartrefi’r milwyr a laddwyd yn y Rhyfel Byd Cyntaf. Bydd y pabi coch i’w weld o’r 5ed Tachwedd ac o dan bob un fe welir cerdyn gyda manylion byr am yr un a laddwyd.

Diolch i’r gwirfoddolwyr o Gymdeithas Hanesyddol Penmaenmawr am drefnu a chyd-lynu coffâd ‘Y Pabi ar y Drws’